Het bericht komt meestal via een omweg. Een levering blijft uit, de vaste contactpersoon neemt niet meer op en dan staat er een mail van een advocatenkantoor in je inbox: "Bij vonnis van de rechtbank is uw leverancier in staat van faillissement verklaard. Ondergetekende is benoemd tot curator." Vanaf dat moment beslist niet meer je leverancier wat er met jullie contract gebeurt, maar iemand die jou niet kent en wiens taak het is om zoveel mogelijk geld voor alle schuldeisers op te halen.
Voor de meeste MKB-bedrijven is dat geen theoretisch risico. Volgens Bain & Company bestaat gemiddeld 43% van de totale bedrijfskosten uit externe inkoop. Een flink deel van je bedrijfsvoering hangt dus af van de financiële gezondheid van anderen. In dit artikel lees je wat er juridisch gebeurt, welke vier situaties je per contract moet nalopen en wat je in je contracten kunt regelen zolang het nog goed gaat.
Het contract eindigt niet vanzelf
Een veelgehoorde misvatting is dat een faillissement alle contracten van de failliet automatisch beëindigt. Dat klopt niet. Het contract blijft bestaan en de curator kiest of hij het wil voortzetten. Is het voor de boedel gunstig, bijvoorbeeld omdat jij nog moet betalen voor een levering die bijna klaar is, dan zal hij willen doorgaan. Kost het de boedel geld, dan laat hij het liggen.
Je hoeft niet af te wachten wat de curator kiest. Op grond van artikel 37 van de Faillissementswet kun je hem schriftelijk een redelijke termijn stellen om te verklaren of hij het contract nakomt. Zegt hij ja, dan moet hij zekerheid geven dat de prestatie ook echt geleverd wordt. Reageert hij niet of zegt hij nee, dan kan hij later geen nakoming meer van jou eisen en weet je waar je aan toe bent.
Bij surseance van betaling ligt het iets anders. Het bedrijf werkt dan door onder toezicht van een bewindvoerder en de directie blijft aan het roer. Een surseance eindigt vaak in een faillissement, maar niet altijd. Gebruik de weken van een surseance om je positie per contract uit te zoeken.
Staat er in je contract een clausule dat de overeenkomst eindigt bij faillissement of surseance van de wederpartij, dan kun je je daar in de regel op beroepen. Een uitgewerkt voorbeeld vind je in de template ontbindende voorwaarden. Eén uitzondering: biedt de leverancier een akkoord aan via de WHOA, dan mag je het contract niet beëindigen alleen omdat dat traject is gestart (artikel 373 Faillissementswet).
Vier situaties om per contract na te lopen
Je hebt vooruitbetaald
Dit is de pijnlijkste. Een vooruitbetaling voor goederen of diensten die je nog niet hebt ontvangen, is na het faillissement een gewone vordering op de boedel. Je dient hem in bij de curator en komt in de rij met alle andere concurrente schuldeisers. Wat er na de bank, de Belastingdienst en de salarissen overblijft, is vaak een klein percentage of niets.
Moet je zelf nog facturen van dezelfde leverancier betalen, dan mag je die in de meeste gevallen verrekenen met wat je tegoed hebt, mits beide bedragen al vóór de faillissementsdatum bestonden (artikel 53 Faillissementswet). Betaal openstaande facturen dus niet automatisch door voordat je dat hebt uitgezocht.
Je eigen spullen staan bij de leverancier
Matrijzen, drukplaten, gereedschap, voorraad die je hebt gekocht maar nog niet hebt opgehaald: wat van jou is, valt niet in de boedel. Je kunt het terugvorderen. De curator kan wel een afkoelingsperiode afkondigen waarin niemand iets mag ophalen. En je moet kunnen bewijzen dat het van jou is. Een inkooporder, een factuur en een markering op het object maken dat een stuk eenvoudiger.
Je data staat bij de leverancier
Bij software als dienst is het grootste risico niet het geld, maar de toegang. Een curator heeft geen reden om servers lang in de lucht te houden als niemand ervoor betaalt. Staat in je SaaS-overeenkomst een dataportabiliteitsclausule met een exportformaat en een ophaaltermijn, dan heb je in elk geval een afspraak om naar te verwijzen. Voor software die jullie bedrijfsvoering draagt, is een escrow-regeling het overwegen waard: de broncode ligt dan bij een onafhankelijke partij en komt bij faillissement vrij.
De curator wil een doorstart
Vaak verkoopt de curator de activiteiten aan een nieuwe partij die het bedrijf voortzet. Jouw contract gaat dan niet automatisch mee. De nieuwe eigenaar heeft jouw medewerking nodig voor een contractoverdracht. Dat geeft je ruimte: je kunt ja zeggen, nee zeggen of voorwaarden stellen, zoals een kortere looptijd, een bankgarantie of betere opzegmogelijkheden.
Een voorbeeld uit de groothandel
Een groothandel in verpakkingsmateriaal met veertien medewerkers laat bedrukte dozen maken bij een producent in Brabant. Op een order van 60.000 euro is 30% aanbetaald, dus 18.000 euro. De drukplaten met de logo's van de klanten van de groothandel, die de groothandel zelf heeft betaald, liggen bij de producent. Voor een eerdere levering staat nog een factuur van 7.500 euro open.
Dan gaat de producent failliet. De groothandel verrekent de openstaande 7.500 euro met de aanbetaling en dient de overige 10.500 euro in bij de curator. De drukplaten haalt ze twee weken later op, met de oorspronkelijke inkooporder als bewijs. De order zelf moet opnieuw worden geplaatst bij een andere producent, met acht weken levertijd in de drukste periode van het jaar.
Achteraf was de duurste fout niet de aanbetaling, maar het feit dat er geen tweede producent in beeld was. Wie wil weten hoe sterk die afhankelijkheid in deze branche speelt, vindt meer op de sectorpagina groothandel.
Wat je regelt zolang het nog goed gaat
De meeste bescherming moet je vóór het faillissement regelen. Daarna is je onderhandelingspositie weg.
- Vraag bij grote aanbetalingen een aanbetalingsgarantie. Een bankgarantie ter hoogte van de aanbetaling dekt precies het risico uit het voorbeeld. De bankgarantie-template geeft een formulering om mee te beginnen.
- Leg eigendom van je eigen spullen schriftelijk vast, met een lijst van wat bij de leverancier ligt en een plicht om het te markeren en apart op te slaan.
- Neem een beëindigingsgrond op voor faillissement en surseance, en bij software een exportrecht en een exit-plan.
- Let op signalen. Een leverancier die ineens om vooruitbetaling vraagt, levertijden die oplopen en vaste contactpersonen die vertrekken, zijn reden om je positie door te rekenen. Het Centraal Insolventieregister is openbaar; een leveranciersbeoordeling die je jaarlijks doet, helpt om het patroon op tijd te zien.
- Controleer vóór het tekenen. Een KvK-uittreksel en een korte financiële check zijn stap één van de inkoopcontrole voor nieuwe leveranciers.
Dat alles werkt alleen als je weet welke contracten je hebt. Volgens Loio kan 71% van de bedrijven minstens 10% van de eigen contracten niet terugvinden (Loio, 2026). Bij een faillissement is dat precies het contract dat je op dag één nodig hebt: de aanbetaling, de opzegmogelijkheid en de afspraken over je data staan erin. Met een contractregister per leverancier heb je die gegevens binnen een uur bij elkaar, in plaats van in de week dat de curator een antwoord wil.
Hoe je daarnaast elk kwartaal nagaat of leveranciers hun afspraken nakomen, lees je in Getekend is niet geleverd. Meer cijfers over de kosten van slecht contractbeheer staan op onze pagina met MKB contractbeheer statistieken.
In Tracking Contracts zie je per leverancier welke contracten lopen, wat er vooruitbetaald is en wanneer je kunt opzeggen. Zo heb je bij slecht nieuws direct overzicht. Probeer het een maand gratis.
Bronnen
- Bain & Company: externe inkoop is gemiddeld 43% van de totale bedrijfskosten
- Loio (2026): 71% van de bedrijven kan minstens 10% van de eigen contracten niet terugvinden
- Faillissementswet, artikelen 37, 53 en 373: positie van de curator, verrekening en akkoord buiten faillissement