Wat is Zorgplicht?

Bijgewerkt: 18 maart 2026

Zorgplicht is de juridische verplichting om bij de uitvoering van een overeenkomst of bij het handelen in het maatschappelijk verkeer de zorg in acht te nemen die van een redelijk bekwaam en redelijk handelend vakgenoot mag worden verwacht. Bij schending van de zorgplicht kan de partij die tekortschiet aansprakelijk worden gehouden voor de schade die daardoor ontstaat. Zorgplicht geldt zowel op grond van de wet als op grond van contractuele afspraken.

Hoe werkt zorgplicht?

Zorgplicht heeft twee grondslagen. De wettelijke zorgplicht vloeit voort uit de algemene bepalingen van het Burgerlijk Wetboek, met name uit artikel 7:401 BW voor opdrachten. Dit artikel bepaalt dat een opdrachtnemer bij zijn werkzaamheden de zorg van een goed opdrachtnemer in acht moet nemen. Dat betekent: handelen zoals een redelijk bekwaam vakgenoot in vergelijkbare omstandigheden zou handelen.

Naast de wettelijke zorgplicht kunnen partijen ook contractuele zorgverplichtingen afspreken. Denk aan een ICT-leverancier die contractueel verplicht is om backups te maken, updates tijdig door te voeren en beveiligingsincidenten te melden. Of een accountant die naast zijn wettelijke zorgplicht ook contractueel verantwoordelijk is voor het bewaken van fiscale deadlines.

De zorgplicht varieert per beroepsgroep en per situatie. Voor adviesberoepen zoals advocaten, accountants, adviseurs en makelaars is de norm hoog: zij moeten actief waarschuwen voor risicos, ook als de opdrachtgever daar niet expliciet naar vraagt. Voor uitvoerende dienstverleners, zoals aannemers of schoonmaakbedrijven, is de norm meer gericht op vakkundige uitvoering.

Schending van de zorgplicht leidt niet automatisch tot aansprakelijkheid. De benadeelde partij moet ook aantonen dat er causaal verband bestaat tussen de schending en de geleden schade, en dat de schade niet door de benadeelde zelf had kunnen worden voorkomen (eigen schuld).

In contracten wordt de zorgplicht soms uitgebreid of juist beperkt via exoneratieclausules. Let er op dat een te vergaande beperking van de zorgplicht door de rechter als onredelijk bezwarend kan worden aangemerkt, zeker tegenover consumenten of minder sterke contractpartijen.

Waarom is dit risicovol voor MKB-bedrijven?

De zorgplicht is de juridische grondslag voor veel aansprakelijkheidsclaims in de professionele dienstverlening. Als je als opdrachtgever schade lijdt doordat een adviseur, accountant of leverancier onvoldoende zorg heeft betracht, kun je een beroep doen op schending van de zorgplicht. Omgekeerd: als dienstverlener loop je aansprakelijkheidsrisico als je niet handelt zoals een redelijk vakgenoot zou doen.

Voor het MKB is het belangrijk om te weten dat je zorgplicht niet volledig kunt uitsluiten via contractuele beperkingen. Rechters toetsen exoneratieclausules kritisch, zeker wanneer de schade het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid.

Hoe beheer je dit correct?

1Documenteer de adviezen, waarschuwingen en aanbevelingen die je geeft of ontvangt bij elke professionele opdracht, zodat je kunt aantonen dat de zorgplicht is nageleefd
2Controleer bij het inhuren van adviseurs of leveranciers of hun zorgplicht contractueel is omschreven of beperkt via exoneratieclausules
3Laat exoneratieclausules die de zorgplicht significant beperken juridisch toetsen voordat je tekent
4Wees als dienstverlener proactief in het melden van risicos aan je opdrachtgever, ook als dat niet expliciet is gevraagd: dat is onderdeel van de zorgplicht
5Sluit een beroepsaansprakelijkheidsverzekering af als je professionele adviesdiensten verleent, zodat je gedekt bent bij aansprakelijkheidsclaims