Wat is Onrechtmatige daad?

De onrechtmatige daad vormt de basis voor aansprakelijkheid buiten een contractuele relatie. Voor een succesvolle vordering moet aan vijf vereisten zijn voldaan: er is een onrechtmatige daad, die toerekenbaar is aan de dader, schade heeft veroorzaakt, causaal verbonden is aan die schade, en de schade valt binnen het relativiteitsverband.

De onrechtmatige daad kent drie vormen. Ten eerste een inbreuk op een subjectief recht van een ander, zoals eigendomsrecht, auteursrecht of persoonlijkheidsrechten. Ten tweede handelen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht. Ten derde handelen of nalaten in strijd met wat in het maatschappelijk verkeer betaamt — de zorgvuldigheidsnorm die geldt ook zonder een specifieke wettelijke regel.

In de contractpraktijk is de onrechtmatige daad relevant als aanvullende of alternatieve grondslag naast wanprestatie. Als er geen contract bestaat tussen partijen maar toch schade wordt veroorzaakt — bijv. door een toeleverancier aan een eindafnemer waarmee geen direct contract bestaat — biedt de onrechtmatige daad de aansprakelijkheidsgrondslag. Ook bij bedrog of misleiding bij contractsluiting, of bij bewuste concurrentieverstoring, kan de onrechtmatige daad worden ingeroepen.

De verjaringstermijn voor een vordering uit onrechtmatige daad is vijf jaar na bekendheid met de schade en de aansprakelijke persoon, met een absolute verjaringstermijn van twintig jaar na het schadeveroorzakende feit.

Een relevant verschil met contractuele aansprakelijkheid: bij onrechtmatige daad kunnen contractuele aansprakelijkheidsbeperkingen in principe niet worden ingeroepen door de dader, tenzij aansprakelijkheid op deze grondslag contractueel expliciet is beperkt.

Onrechtmatige daad biedt een grondslag voor schadevergoeding ook buiten een contractuele relatie. Dit is relevant als een derde partij schade veroorzaakt, als een wederpartij onjuiste informatie heeft verstrekt bij contractsluiting, of als contractuele aansprakelijkheidsbeperkingen een contractvordering uithollen.

Bij ernstige zakelijke conflicten loont het te beoordelen of naast een contractuele vordering ook een vordering uit onrechtmatige daad aan de orde is. De combinatie kan de vergoedbaarheid van schade vergroten.