Wat is Mediatie?

Bijgewerkt: 28 maart 2026

Mediatie is een vorm van geschillenbeslechting waarbij een onafhankelijke derde, de mediator, beide partijen begeleidt om gezamenlijk tot een oplossing te komen. De mediator doet geen uitspraak en legt niets op. Het resultaat is een vaststellingsovereenkomst die juridisch bindend is. Mediatie is vrijwillig, vertrouwelijk en doorgaans sneller en goedkoper dan een gerechtelijke procedure. In zakelijke geschillen behoudt mediatie de commerciele relatie tussen partijen.

Hoe werkt mediatie?

Bij mediatie zitten beide partijen met een neutrale mediator om tafel om samen een oplossing te vinden. De mediator stuurt het gesprek, stelt vragen en helpt partijen hun belangen te verhelderen. Anders dan een rechter of arbiter neemt de mediator geen beslissing. De oplossing komt van de partijen zelf.

Een mediatie begint met een gezamenlijke bijeenkomst waarin beide partijen hun kant van het verhaal vertellen. Daarna volgen vaak afzonderlijke gesprekken (caucus) waarin de mediator met elke partij apart spreekt om de onderliggende belangen boven tafel te krijgen. De meeste zakelijke mediaties duren een tot drie dagen en kosten tussen de 3.000 en 8.000 euro, inclusief het honorarium van de mediator. Ter vergelijking: een civiele procedure bij de rechtbank kost al snel 15.000 tot 50.000 euro aan advocaatkosten en duurt 12 tot 18 maanden.

In de bouwsector is mediatie bijzonder effectief bij geschillen over meerwerk. Een aannemer die een verbouwing van 120.000 euro uitvoert en 22.000 euro aan meerwerk factureert waar de opdrachtgever het niet mee eens is, kan via mediatie binnen twee weken tot een vergelijk komen. Bij de rechtbank duurt datzelfde geschil een jaar of langer.

De uitkomst van een succesvolle mediatie wordt vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst (artikel 7:900 BW). Dit is een gewoon contract dat juridisch afdwingbaar is. Ongeveer 70 tot 80 procent van de zakelijke mediaties eindigt in een overeenkomst.

Waarom is dit risicovol voor MKB-bedrijven?

Zakelijke geschillen kosten tijd, geld en relaties. Deloitte en DocuSign (2024) schatten dat wereldwijd jaarlijks 2 biljoen dollar verloren gaat aan slecht contractbeheer. Een deel van dat verlies zit in geschillen die escaleren tot juridische procedures terwijl ze via mediatie sneller en goedkoper opgelost hadden kunnen worden.

Voor MKB-bedrijven is de gang naar de rechter vaak onevenredig duur in verhouding tot het geschilbedrag. Een conflict over een factuur van 15.000 euro kan bij de rechter al snel 10.000 euro aan juridische kosten opleveren. Mediatie kost een fractie daarvan en behoudt de zakelijke relatie, wat bij een langdurige leverancier of klant veel waard is.

Hoe beheer je dit correct?

1Neem een mediatieclausule op in je contracten die partijen verplicht om eerst mediatie te proberen voordat ze naar de rechter stappen
2Kies een mediator die ervaring heeft met jouw sector en het type geschil dat speelt
3Bereid je voor op de mediatie door je belangen, je ondergrens en je ideale uitkomst vooraf helder te formuleren
4Zorg dat de persoon die namens jouw bedrijf deelneemt aan de mediatie beslissingsbevoegdheid heeft
5Leg de uitkomst vast in een vaststellingsovereenkomst en archiveer deze bij het bijbehorende contract