Wat is Directe schade?

Het onderscheid tussen directe en indirecte schade is een van de meest betwiste kwesties in het contractenrecht. Vrijwel elke aansprakelijkheidsclausule in leverancierscontracten sluit indirecte schade uit — maar wat directe schade precies omvat, wordt zelden goed gedefinieerd.

In de Nederlandse rechtspraktijk wordt directe schade doorgaans omschreven als schade die onmiddellijk het gevolg is van de tekortkoming zelf: het directe verlies in het vermogen van de benadeelde partij. Denk aan herstelkosten van het geleverde goed, kosten voor een vervangende levering, de terugbetaling van de koopprijs, of de meerkosten van een noodoplossing.

Een concreet voorbeeld: een softwareleverancier levert een systeem dat niet naar behoren functioneert. De directe schade bestaat uit de kosten om het systeem te laten herstellen, de licentiekosten voor de periode dat het systeem niet functioneerde, en de kosten van de tijdelijke vervanging.

Het probleem is dat de grenzen niet altijd scherp zijn. Rechters beoordelen per geval of schade als direct of indirect kwalificeert, waarbij de nabijheid van het causaal verband, de voorzienbaarheid van de schade, en de formulering van het contract alle meespelen.

Sommige contracten definiëren directe schade expliciet door een limitatieve opsomming. Dit is de meest veilige aanpak: dan weet iedereen wat bedoeld wordt. Ontbreekt zo'n definitie, dan is er ruimte voor discussie. In de praktijk is dit precies het moment waarop rechtszaken beginnen.

De vergoeding van schade staat of valt met de kwalificatie als direct of indirect. Als een contract alle aansprakelijkheid voor indirecte schade uitsluit, is het cruciaal te weten welke schade nog wél voor vergoeding in aanmerking komt.

Voor MKB-bedrijven betekent dit concreet: lees de aansprakelijkheidsclausule zorgvuldig, ga na wat als directe schade wordt aangemerkt, en beoordeel of de maximale aansprakelijkheid realistisch is ten opzichte van de schade die je loopt als de leverancier ernstig tekortschiet. Een contractwaarde van €10.000 per jaar met aansprakelijkheid begrensd op drie maanden factuurwaarde dekt weinig bij een ernstige tekortkoming.