Wat is Bankgarantie?

Bijgewerkt: 11 maart 2026

Een bankgarantie is een schriftelijke toezegging van een bank aan een begunstigde (doorgaans de opdrachtgever) dat de bank een bepaald bedrag uitkeert als de wederpartij (doorgaans de aannemer of leverancier) zijn contractuele verplichtingen niet nakomt. De bank treedt op als onafhankelijke derde die het financiele risico overneemt. Bankgaranties zijn in de bouwsector vrijwel standaard bij projecten boven een bepaalde drempelwaarde en worden ook ingezet bij huurovereenkomsten en grote inkoopcontracten.

Hoe werkt bankgarantie?

Een bankgarantie werkt als een financieel vangnet. De opdrachtgever (begunstigde) wil zekerheid dat hij wordt gecompenseerd als de aannemer (opdrachtgever van de garantie) zijn werk niet afmaakt, gebreken niet herstelt, of failliet gaat. De bank verstrekt een garantieverklaring waarin staat dat zij op eerste verzoek of na bewijs van tekortkoming een bepaald bedrag uitkeert.

Er zijn twee hoofdvormen. Een abstracte bankgarantie (op eerste afroep) verplicht de bank tot betaling zodra de begunstigde een claim indient, zonder dat de bank de onderliggende tekortkoming beoordeelt. Dit is de sterkste vorm van zekerheid. Een accessoire bankgarantie vereist dat de begunstigde aantoont dat er daadwerkelijk een tekortkoming is voordat de bank uitkeert.

In de bouw zijn bankgaranties gekoppeld aan specifieke contractfasen. Een uitvoeringsgarantie dekt het risico dat de aannemer het werk niet voltooit (doorgaans 10% van de aanneemsom). Een onderhoudstermijngarantie loopt na oplevering en dekt gebreken die zich in de garantieperiode openbaren (doorgaans 5% van de aanneemsom).

De kosten van een bankgarantie liggen tussen 1% en 3% van het garantiebedrag per jaar, afhankelijk van de kredietwaardigheid van de aanvrager en de looptijd. De bank vraagt doorgaans onderpand of blokkeert een deel van de kredietruimte van de aanvrager.

Let op de exacte formulering van de garantievoorwaarden: de vervaldatum, de valuta, het maximale bedrag, de voorwaarden voor afroep, en of gedeeltelijke afroep mogelijk is. Een verlopen bankgarantie biedt geen enkele bescherming.

Waarom is dit risicovol voor MKB-bedrijven?

In de bouw is het faillissementsrisico van aannemers en onderaannemers een reeel gevaar. Een bankgarantie is vaak het enige instrument dat je beschermt tegen financieel verlies als een aannemer halverwege het project stopt of na oplevering gebreken niet herstelt.

Voor MKB-bedrijven die zelf als aannemer optreden, is het verstrekken van bankgaranties een significant beslag op de kredietruimte. Het blokkeren van 10% van de aanneemsom bij de bank betekent minder financiele flexibiliteit voor andere projecten. Goed beheer van lopende garanties is daarom essentieel.

Hoe beheer je dit correct?

1Eis een bankgarantie bij bouwprojecten boven een drempelwaarde die past bij jouw risicotolerantie (gangbaar: vanaf 50.000 euro)
2Controleer of de bankgarantie op eerste afroep is of dat bewijs van tekortkoming vereist is: dit maakt een groot verschil bij geschillen
3Registreer de vervaldatum van elke bankgarantie en stel een herinnering in ruim voor die datum om verlenging te regelen
4Bewaar bankgaranties in je contractbeheersysteem samen met het onderliggende contract en de opleveringsdocumenten
5Geef bij het verstrekken van bankgaranties de voorkeur aan de laagste garantiepercentages die contractueel acceptabel zijn om je kredietruimte te beschermen