Proefperiodeclausule (pilot) voorbeeld artikel

    Bijgewerkt: 21 september 2026

    Let op: deze voorbeeldclausules zijn bedoeld als startpunt, niet als juridisch advies. Pas de tekst altijd aan op uw specifieke situatie en laat belangrijke contracten controleren door een jurist.

    Clausuletekst

    1. De overeenkomst vangt aan met een proefperiode van [aantal, bijv. 3] maanden, te rekenen vanaf [de ingangsdatum / de datum van oplevering van de testomgeving].

    2. De proefperiode heeft tot doel vast te stellen of de dienstverlening voldoet aan de volgende criteria:
    a) [criterium, bijv. de gemiddelde verwerkingstijd per order blijft onder X minuten];
    b) [criterium, bijv. de koppeling met het boekhoudpakket verwerkt ten minste Y% van de facturen zonder handmatige correctie];
    c) [criterium, bijv. ten minste Z van de aangewezen medewerkers rondt de basistraining af en werkt zelfstandig in het systeem].

    3. Partijen wijzen ieder een contactpersoon aan die de voortgang gedurende de proefperiode bewaakt. Zij bespreken de voortgang ten minste [aantal, bijv. tweewekelijks] en leggen afwijkingen van de in lid 2 genoemde criteria schriftelijk vast.

    4. Uiterlijk [aantal, bijv. 10] werkdagen voor het einde van de proefperiode stellen partijen gezamenlijk vast of aan de criteria is voldaan. De uitkomst wordt schriftelijk vastgelegd en door beide partijen ondertekend.

    5. Opdrachtgever is gerechtigd de overeenkomst gedurende de proefperiode, alsmede tot [aantal, bijv. 10] werkdagen na afloop daarvan, schriftelijk te beeindigen zonder opgaaf van reden en zonder dat daarvoor een vergoeding of boete verschuldigd is. Reeds geleverde diensten worden afgerekend tegen het overeengekomen tarief.

    6. Beeindigt Opdrachtgever de overeenkomst op grond van lid 5, dan levert Opdrachtnemer binnen [aantal, bijv. 15] werkdagen alle door Opdrachtgever aangeleverde en gedurende de proefperiode opgebouwde gegevens aan in een gangbaar, machineleesbaar bestandsformaat, en verwijdert hij daarna zijn eigen kopieen.

    7. Wordt de overeenkomst niet op grond van lid 5 beeindigd, dan loopt zij na afloop van de proefperiode door voor de overeengekomen contractduur van [aantal] maanden. De proefperiode maakt deel uit van die contractduur en wordt daarop in mindering gebracht.

    8. Gedurende de proefperiode brengt Opdrachtnemer uitsluitend de in bijlage [X] genoemde kosten in rekening. Eenmalige implementatie- en inrichtingskosten worden, indien Opdrachtgever de overeenkomst op grond van lid 5 beeindigt, voor [percentage, bijv. 50]% gecrediteerd.

    9. De bepalingen over geheimhouding, de verwerking van persoonsgegevens en aansprakelijkheid gelden onverkort gedurende de proefperiode.

    Wat betekent deze clausule?

    Een proefperiodeclausule geeft u de ruimte om een leverancier in de praktijk te beoordelen voordat het contract zijn volle looptijd ingaat. Het verschil met een vrijblijvende pilot is dat de afspraken hier in het contract zelf staan: er is een begindatum, er zijn criteria, en er is een moment waarop iemand ja of nee zegt.

    De waarde van de clausule zit vrijwel helemaal in lid 2 en lid 4. Een proefperiode zonder toetsbare criteria eindigt in een gesprek over gevoel, en dat gesprek wint doorgaans de partij die het contract heeft opgesteld. Door vooraf drie concrete uitkomsten te benoemen verandert de evaluatie van een discussie in een controle. En door in lid 4 een expliciete, ondertekende beslissing te eisen voorkomt u de situatie waarin het contract gewoon doorloopt omdat niemand aan het einde van het kwartaal aan de evaluatie dacht.

    Dat risico is geen theorie. Gartner (2024) schat dat ongeveer 40% van de SaaS-uitgaven onbewaakt blijft, en pilots die stilzwijgend in een meerjarige verbintenis overgaan zijn daar een herkenbare bron van. Loio (2026) vult aan dat 71% van de contracten na ondertekening niet meer op afwijkingen wordt gemonitord. De evaluatiedatum uit lid 4 hoort dus in dezelfde agenda als uw opzegtermijnen, en niet in het hoofd van de projectleider.

    Lid 6 is het onderdeel dat een proefperiode pas echt vrijblijvend maakt. Kunt u de opgebouwde gegevens niet meenemen, dan is opzeggen na drie maanden formeel mogelijk maar praktisch onaantrekkelijk, en dat is precies het mechanisme achter vendor lock-in.

    Wanneer gebruik je deze clausule?

    Een proefperiode past bij contracten waarin de kwaliteit van de dienstverlening zich vooraf slecht laat beoordelen en de overstapkosten gaandeweg oplopen: softwareabonnementen, facilitaire dienstverlening, uitbesteed debiteurenbeheer, onderhoudscontracten met een nieuwe partij en detacheringsopdrachten. Bij de levering van goederen tegen een vaste prijs voegt de bepaling weinig toe; daar is een acceptatietest het passender instrument.

    Gebruik de clausule ook als tegenwicht wanneer een leverancier op een lange verbintenis aandringt. Een minimale contractduur van drie jaar is beter te verdedigen als de eerste maanden vrij opzegbaar zijn, en voor een leverancier die vertrouwen heeft in zijn eigen dienst is dat een relatief goedkope concessie. Leg de uitkomst van de proefperiode daarna vast in een addendum, zodat later navolgbaar is wat er precies is besloten.

    Pas deze onderdelen aan

    • 1Formuleer de criteria in lid 2 zo dat een buitenstaander kan vaststellen of eraan is voldaan. "Naar tevredenheid van Opdrachtgever" klinkt sterk maar is in een geschil vrijwel waardeloos; een getal met een meetmethode erachter is dat wel.
    • 2Geef uzelf in lid 5 een venster na afloop van de proefperiode, niet alleen erbinnen. Evaluaties lopen uit, en een opzegrecht dat precies op de laatste dag verdampt zet u onder tijdsdruk op het moment dat u juist rustig wilt beslissen.
    • 3Spreek af of de proefperiode meetelt in de contractduur (lid 7). Beide varianten zijn verdedigbaar, maar ze schelen een kwartaal, en over dat kwartaal ontstaat bij de eerste verlenging gegarandeerd discussie als het niet is vastgelegd.
    • 4Kijk kritisch naar de implementatiekosten in lid 8. Een leverancier die de proefperiode gratis aanbiedt maar de inrichting vooraf volledig factureert, heeft het risico verplaatst in plaats van gedeeld.
    • 5Zet de evaluatiedatum uit lid 4 bij ondertekening meteen in uw contractbeheersysteem, samen met de uiterste opzegdatum uit lid 5. Dit zijn de twee data waarop deze clausule waarde heeft; op alle andere dagen doet zij niets.

    Bronnen

    Beheer al je contractdeadlines automatisch

    Tracking Contracts waarschuwt je ruim op tijd voor elke opzegtermijn. Geen Excel, geen gemiste verlengingen.

    Start gratis maand