Exclusiviteitsbeding voorbeeld artikel

    Bijgewerkt: 24 maart 2026

    Let op: deze voorbeeldclausules zijn bedoeld als startpunt, niet als juridisch advies. Pas de tekst altijd aan op uw specifieke situatie en laat belangrijke contracten controleren door een jurist.

    Clausuletekst

    1. Gedurende de looptijd van deze overeenkomst zal Opdrachtnemer de in bijlage [X] omschreven werkzaamheden of diensten uitsluitend ten behoeve van Opdrachtgever verrichten en zich onthouden van het aanbieden of verrichten van soortgelijke werkzaamheden of diensten aan of ten behoeve van derden die werkzaam zijn in [branche / markt / regio], zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Opdrachtgever.

    2. De exclusiviteit geldt voor het volgende geografische gebied: [omschrijving gebied of "geheel Nederland"].

    3. In afwijking van lid 1 is het Opdrachtnemer toegestaan werkzaamheden te verrichten voor:
    a) opdrachtgevers waarvoor Opdrachtnemer aantoonbaar reeds werkzaam was voor de ingangsdatum van deze overeenkomst;
    b) opdrachtgevers die niet als concurrent van Opdrachtgever kunnen worden aangemerkt;
    c) partijen die Opdrachtgever vooraf schriftelijk heeft goedgekeurd.

    4. Opdrachtgever vergoedt de exclusiviteit door middel van [een exclusiviteitsvergoeding van € [bedrag] per [periode] / een hogere vergoeding als omschreven in bijlage [Y] / de in deze overeenkomst overeengekomen vergoedingen, die mede de exclusiviteit weerspiegelen].

    5. Bij schending van het exclusiviteitsbeding verbeurt Opdrachtnemer aan Opdrachtgever een onmiddellijk opeisbare boete van € [bedrag] per overtreding en € [bedrag] per dag dat de overtreding voortduurt, onverminderd het recht van Opdrachtgever om volledige schadevergoeding te vorderen.

    6. Het exclusiviteitsbeding geldt voor de duur van deze overeenkomst. Na beëindiging eindigt de exclusiviteit, tenzij een eventueel non-concurrentiebeding van toepassing is.

    Wat betekent deze clausule?

    Een exclusiviteitsbeding verplicht uw contractpartij om soortgelijke diensten of producten uitsluitend aan u te leveren, en niet aan concurrenten. Dit beschermt uw concurrentiepositie en waarborgt dat de opdrachtnemer zijn volledige capaciteit en kennis voor u inzet.

    Het vierde lid is cruciaal: exclusiviteit heeft een prijs. De opdrachtnemer geeft omzet op door niet voor derden te mogen werken, en die opoffering verdient compensatie. Zonder redelijke vergoeding is de kans groter dat het beding als onredelijk bezwarend wordt aangemerkt. Bovendien beoordeelt de rechter de geldigheid van een exclusiviteitsbeding aan de hand van de redelijkheid en billijkheid (art. 6:248 BW).

    Let op het mededingingsrechtelijke kader. Exclusiviteitsafspraken kunnen in strijd zijn met het kartelverbod (art. 6 Mededingingswet) als ze de concurrentie merkbaar beperken. Voor verticale overeenkomsten geldt een groepsvrijstelling zolang het marktaandeel van elk der partijen onder de 30% blijft.

    Wanneer gebruik je deze clausule?

    Gebruik een exclusiviteitsbeding bij strategische leveranciersrelaties, distributieovereenkomsten, franchisecontracten en samenwerkingen waarin uw concurrentievoordeel afhankelijk is van exclusieve toegang tot capaciteit, kennis of technologie.

    Wees terughoudend met te brede exclusiviteitsafspraken. Een geografisch en inhoudelijk afgebakend beding is beter handhaafbaar dan een alomvattende exclusiviteitseis. Bij twijfel over de mededingingsrechtelijke toelaatbaarheid is het raadzaam juridisch advies in te winnen. Combineer het beding waar nodig met een non-concurrentiebeding voor de periode na beëindiging van het contract.

    Pas deze onderdelen aan

    • 1Baken de exclusiviteit zo concreet mogelijk af: welke diensten, welke markt, welk geografisch gebied. Te brede formuleringen zijn lastig handhaafbaar.
    • 2Kies een passende vergoedingsstructuur: een vaste exclusiviteitspremie geeft duidelijkheid, een hogere uurtarief is flexibeler.
    • 3Overweeg een periodieke evaluatie (bijv. jaarlijks) waarin partijen de exclusiviteit heroverwegen op basis van de marktontwikkeling.
    • 4Laat het boetebeding beoordelen op proportionaliteit: een buitensporige boete kan door de rechter worden gematigd (art. 6:94 BW).

    Bronnen

    Beheer al je contractdeadlines automatisch

    Tracking Contracts waarschuwt je ruim op tijd voor elke opzegtermijn. Geen Excel, geen gemiste verlengingen.

    Start gratis maand